Đo bóc tiên lượng là bước nền của mọi dự toán xây dựng. Khối lượng sai thì mọi con số phía sau đều lệch, dù đơn giá có chính xác. Bài này trình bày trình tự từ đọc bản vẽ đến lập dự toán, cùng cách kiểm tra chéo để bắt lỗi sớm.
Đo bóc tiên lượng là gì
Đo bóc tiên lượng là việc xác định khối lượng các công việc cần thi công dựa trên bản vẽ thiết kế, yêu cầu kỹ thuật và quy tắc đo bóc. Kết quả là bảng khối lượng liệt kê từng công việc với đơn vị tính và số lượng.
Bảng khối lượng là căn cứ để tính chi phí, để lập hồ sơ mời thầu và để nhà thầu lập giá dự thầu. Nó cũng là cơ sở thanh toán khi có điều chỉnh. Vì vậy, người đo bóc cần ghi rõ cách tính để người khác kiểm lại được.
Với nhà thầu, bảng khối lượng thường do bên mời thầu cung cấp, nhưng nhà thầu vẫn nên tự kiểm tra. Bạn có thể xem thêm cách khối lượng đi vào hồ sơ trong bài quy trình làm hồ sơ dự thầu.
Đọc bản vẽ và lập bảng khối lượng
Trước khi đo, hãy đọc toàn bộ bộ bản vẽ, bao gồm mặt bằng, mặt cắt, chi tiết và thuyết minh. Chúng tôi thường dành thời gian đầu để nắm tổng thể công trình, đánh dấu các chỗ bản vẽ chưa thống nhất hoặc còn thiếu thông tin.
Sau đó, chia công trình thành các hạng mục theo trình tự thi công, ví dụ phần móng, phần thân, hoàn thiện, điện nước. Với mỗi công việc, ghi rõ vị trí, cách tính và công thức. Một bảng khối lượng tốt luôn truy được ngược về bản vẽ.
Về đơn vị, hãy dùng đúng đơn vị tính theo quy tắc đo bóc:
- Mét khối cho bê tông.
- Mét vuông cho trát và sơn.
- Mét dài cho đường ống.
Nhầm đơn vị là lỗi phổ biến và rất khó phát hiện nếu không kiểm tra lại.
Áp định mức, đơn giá và tính chi phí
Khi có khối lượng, bạn áp định mức để xác định hao phí cho một đơn vị công việc. Hao phí này gồm vật liệu, nhân công và máy thi công. Sau đó nhân với đơn giá vật liệu, nhân công và máy tại thời điểm và địa phương để ra chi phí trực tiếp.
Định mức và đơn giá do cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc theo quy định, và được cập nhật theo thời kỳ. Chúng tôi không nêu con số vì dễ lỗi thời. Hãy tra theo văn bản hiện hành, ví dụ qua cổng thông tin của Bộ Xây dựng hay của địa phương.
Với vật liệu không có trong đơn giá chung, bạn dùng báo giá hoặc giá thị trường kèm căn cứ rõ ràng. Hãy lưu lại báo giá để giải trình khi thẩm định.
Lập và tổng hợp dự toán xây dựng công trình
Từ chi phí trực tiếp, bạn cộng thêm các khoản sau theo quy định để lập dự toán:
- Chi phí chung.
- Thu nhập chịu thuế tính trước.
- Thuế giá trị gia tăng.
Kết quả là dự toán chi phí xây dựng của từng hạng mục, rồi tổng hợp cho toàn bộ công trình.
Ngoài chi phí xây dựng, tổng mức đầu tư còn có các khoản sau:
- Chi phí thiết bị.
- Chi phí quản lý dự án.
- Chi phí tư vấn.
- Chi phí dự phòng.
Các khoản này liên quan đến việc tổ chức dự án, bạn có thể đọc bài quản lý dự án đầu tư xây dựng để hiểu bức tranh chung.
Với dự án có phần công nghệ thông tin, cách lập chi phí sẽ khác. Bạn có thể xem chi tiết trong bài dự toán chi phí đầu tư ứng dụng CNTT.
Sai sót thường gặp và cách kiểm tra chéo
Khi đo bóc tiên lượng và lập dự toán, các sai sót thường gặp gồm:
- Đo trùng hoặc bỏ sót khối lượng, ví dụ bê tông dầm và sàn cùng tính phần giao nhau hai lần, hoặc quên tính lớp đệm dưới móng.
- Áp nhầm định mức, chẳng hạn dùng định mức đào đất thủ công cho công việc làm bằng máy.
- Đơn giá không cập nhật hoặc không khớp địa phương.
Để kiểm tra chéo, chúng tôi thường làm ba việc:
- So khối lượng với công trình tương tự theo chỉ tiêu trên mét vuông sàn để bắt các số lệch lớn.
- Nhờ một người khác đo lại một số hạng mục chọn ngẫu nhiên.
- Kiểm tra tổng ngược: cộng các thành phần có ra đúng tổng đã báo không.
Hãy luôn ghi chú nguồn và công thức để người khác nhìn vào hiểu được cách bạn tính. Mọi quy định cần đối chiếu văn bản hiện hành.
Thói quen làm việc của người đo bóc giỏi
Người đo bóc tốt thường có sổ tay riêng ghi lại các quy ước họ đã dùng, ví dụ cách tính phần giao nhau, cách làm tròn và nguồn của từng đơn giá. Khi quay lại dự toán sau vài tuần, họ không phải đoán mình đã tính thế nào.
Họ cũng chủ động hỏi khi bản vẽ chưa rõ, thay vì tự giả định. Một câu hỏi gửi đúng lúc cho đơn vị thiết kế có thể tiết kiệm cả tuần sửa lại bảng khối lượng. Cuối cùng, họ lưu mọi phiên bản dự toán kèm ngày, để biết con số nào thay đổi vì lý do gì.
