An toàn lao động xây dựng không phải phần phụ của hồ sơ thi công. Đó là điều kiện để công trình được thi công liên tục, để nhà thầu không bị đình chỉ và quan trọng nhất là để người lao động trở về nhà an toàn. Bài này nói về những việc nhà thầu cần làm và giấy tờ cần giữ.
Vì sao công trường là môi trường rủi ro cao
Công trường xây dựng tập hợp nhiều nguy cơ cùng lúc: làm việc trên cao, máy móc nặng, điện tạm, hố đào sâu, vật liệu rơi và giàn giáo. Nhiều công việc diễn ra đồng thời ở một mặt bằng chật, với người từ nhiều tổ đội khác nhau.
Điều khiến rủi ro cao hơn là sự thay đổi liên tục. Hôm nay mặt bằng khác hôm qua, hạng mục mới mở ra nguy cơ mới. Một biện pháp an toàn đúng vào tuần trước có thể không còn phù hợp tuần này.
Vì vậy, an toàn lao động xây dựng cần được xem là công việc hằng ngày, không phải thủ tục làm một lần khi khởi công. Các yêu cầu về an toàn cũng thường xuất hiện trong hồ sơ dự thầu, nên bạn sẽ gặp lại trong nhiệm vụ của chỉ huy trưởng công trường.
An toàn lao động xây dựng: các nhóm đối tượng phải huấn luyện
Pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động chia người lao động thành các nhóm với yêu cầu huấn luyện khác nhau. Nhìn chung có người quản lý, người làm công tác an toàn chuyên trách, người làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn và người lao động thông thường.
Nhóm làm công việc đặc thù, như hàn, vận hành thiết bị nâng, làm việc trên cao hay làm việc với điện, thường cần huấn luyện riêng và có thẻ hoặc chứng nhận theo quy định. Người lao động mới vào công trường cũng phải được hướng dẫn trước khi làm việc.
Chúng tôi không nêu thời lượng huấn luyện hay thời hạn của từng chứng nhận, vì quy định thay đổi theo văn bản. Hãy tra cứu quy định hiện hành của cơ quan quản lý, chẳng hạn qua cổng thông tin Chính phủ, để có số liệu đúng.
Trách nhiệm về an toàn lao động xây dựng của nhà thầu và người lao động
Nhà thầu chịu trách nhiệm chính về an toàn tại công trường do mình thi công. Cụ thể, họ phải lập biện pháp an toàn, bố trí người phụ trách, cấp phương tiện bảo vệ cá nhân, tổ chức huấn luyện và kiểm tra định kỳ. Họ cũng phải mua bảo hiểm và bảo đảm chế độ cho người lao động theo luật.
Người lao động có trách nhiệm tuân thủ nội quy, sử dụng đúng phương tiện bảo vệ, báo ngay khi thấy nguy cơ. Họ cũng có quyền từ chối làm việc khi điều kiện không an toàn mà chưa được khắc phục, và quyền này cần được tôn trọng.
Đại diện giám sát và chủ đầu tư cũng có phần trách nhiệm kiểm tra, nhắc nhở. Bạn có thể xem thêm cách phối hợp trong bài giám sát thi công xây dựng.
Hồ sơ an toàn cần lưu tại công trường
Hồ sơ an toàn lao động xây dựng giúp chứng minh nhà thầu đã làm đúng khi bị kiểm tra hay khi xảy ra sự cố. Tại công trường nên có sẵn các nhóm tài liệu sau.
- Biện pháp thi công kèm biện pháp an toàn đã được phê duyệt.
- Sổ theo dõi huấn luyện, danh sách người đã huấn luyện và chứng nhận liên quan.
- Biên bản kiểm tra an toàn định kỳ và các kết quả khắc phục.
- Hồ sơ kiểm định thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn.
- Sổ ghi nhận sự cố và tai nạn, cùng các biên bản điều tra.
Hãy giữ hồ sơ có hệ thống, để khi có đoàn kiểm tra đến, bạn không phải vừa tìm giấy tờ vừa lúng túng. Hồ sơ trọn vẹn còn giúp nhà thầu chứng minh năng lực quản lý khi tham gia các gói thầu sau.
Kiểm tra an toàn đầu ca: danh sách ngắn
Nhiều tai nạn xảy ra vì một chi tiết nhỏ bị bỏ qua lúc bắt đầu ca làm việc. Một danh sách kiểm tra ngắn, làm đều mỗi ngày, hiệu quả hơn những buổi nhắc nhở dài.
- Người lao động đã mang đủ đồ bảo hộ phù hợp với công việc: mũ, giày, dây an toàn khi làm trên cao.
- Giàn giáo, lan can, lưới chắn còn chắc chắn, không bị tháo dỡ hay xê dịch từ ca trước.
- Thiết bị điện, dây dẫn và máy móc không hở điện, có che chắn ở bộ phận chuyển động.
- Khu vực nguy hiểm đã được rào và có biển cảnh báo rõ ràng.
- Thời tiết có ảnh hưởng tới công việc hôm đó không, nhất là khi mưa lớn hay gió mạnh.
Người phụ trách an toàn nên ký xác nhận vào danh sách mỗi ngày. Khi cần, đây cũng là bằng chứng cho thấy nhà thầu đã thực hiện đúng trách nhiệm phòng ngừa.
Sơ cấp cứu và xử lý khi có tai nạn
Mọi công trường cần có hộp sơ cấp cứu, người được huấn luyện sơ cấp cứu và quy trình liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Số điện thoại khẩn cấp và đường đến bệnh viện nên được niêm yết nơi dễ thấy.
Khi tai nạn xảy ra, việc đầu tiên là cứu người và bảo đảm an toàn cho người xung quanh. Sau đó, giữ nguyên hiện trường nếu không ảnh hưởng đến cứu hộ, báo cáo chủ đầu tư và cơ quan có thẩm quyền theo quy định, tuỳ mức độ nghiêm trọng.
Hãy hình dung tình huống sau: một công nhân bị ngã từ giàn giáo cấp thấp, tưởng nhẹ nên đồng đội tự đưa đi và không ghi nhận. Vài hôm sau vết thương nặng lên, nhưng không có biên bản nào để làm căn cứ cho chế độ. Vì thế mọi tai nạn, dù nhỏ, nên được ghi nhận bằng văn bản.
An toàn lao động xây dựng là một phần của năng lực nhà thầu, liên quan đến cả vai trò chỉ huy trưởng lẫn công tác giám sát. Mọi quy định cần đối chiếu văn bản hiện hành.
