Giám sát thi công xây dựng là công việc kiểm tra, theo dõi quá trình thi công để bảo đảm công trình đúng thiết kế, đúng quy chuẩn và đúng hợp đồng. Đây là một mắt xích của quản lý chất lượng công trình. Dưới đây là những nội dung chính của công việc này.
Giám sát thi công là gì và ai thực hiện
Giám sát thi công là việc chủ đầu tư hoặc đơn vị được chủ đầu tư thuê theo dõi, kiểm tra nhà thầu thi công tại công trường. Mục tiêu là phát hiện và xử lý sớm các sai lệch về chất lượng, khối lượng, tiến độ và an toàn.
Người thực hiện có thể là bộ phận của chủ đầu tư, hoặc một tổ chức tư vấn giám sát độc lập. Tổ chức này cần có năng lực phù hợp, và các chức danh chủ chốt như giám sát trưởng phải có chứng chỉ hành nghề tương ứng. Về năng lực tổ chức, bạn có thể xem bài chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng.
Điểm quan trọng là giám sát phải độc lập với nhà thầu thi công. Một người vừa làm cho nhà thầu vừa giám sát chính công trình của nhà thầu đó sẽ rơi vào xung đột lợi ích.
Nội dung giám sát chất lượng, khối lượng, tiến độ
Về chất lượng, giám sát kiểm tra vật liệu đầu vào, biện pháp thi công và kết quả từng công việc so với thiết kế và tiêu chuẩn. Họ có thể yêu cầu thí nghiệm, kiểm định hoặc làm lại khi phát hiện công việc không đạt.
Về khối lượng, giám sát xác nhận khối lượng thực tế hoàn thành làm cơ sở thanh toán. Đây là phần dễ phát sinh tranh cãi, nên cần có biên bản xác nhận rõ ràng và có đo đạc đối chiếu bản vẽ. Bạn có thể xem cách tính khối lượng trong bài đo bóc tiên lượng và lập dự toán.
Về tiến độ, giám sát đối chiếu kế hoạch thi công đã duyệt với thực tế, nhắc nhở và đề xuất biện pháp khi chậm. Cùng với đó, giám sát theo dõi việc bảo đảm an toàn lao động và vệ sinh môi trường tại công trường.
Chứng chỉ hành nghề giám sát và các hạng
Cá nhân đảm nhận chức danh giám sát cần có chứng chỉ hành nghề giám sát thi công xây dựng phù hợp lĩnh vực và hạng. Hạng của chứng chỉ quyết định cấp công trình mà người đó được giám sát.
Điều kiện để được cấp thường gồm trình độ chuyên môn, thời gian kinh nghiệm trực tiếp và kết quả sát hạch theo quy định. Chúng tôi không nêu số liệu cụ thể về các điều kiện này, và cũng không tổ chức hay cấp chứng chỉ. Bạn nên tham khảo văn bản hiện hành trên cổng thông tin của Bộ Xây dựng hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Với doanh nghiệp, việc quản lý chứng chỉ của nhân sự giám sát cần chú ý đến thời hạn hiệu lực. Chứng chỉ hết hạn mà vẫn thực hiện công việc có thể làm biên bản nghiệm thu bị coi là không hợp lệ.
Hồ sơ, nhật ký và biên bản nghiệm thu
Hồ sơ giám sát là bằng chứng quan trọng nhất khi có tranh chấp. Giám sát lập nhật ký giám sát, ghi lại hằng ngày diễn biến công việc, những yêu cầu đã nêu và các sự kiện đặc biệt như mưa bão hay dừng thi công.
Biên bản nghiệm thu được lập cho từng công việc, từng giai đoạn và toàn bộ công trình. Biên bản ghi rõ nội dung đã thực hiện, kết quả kiểm tra và các bên tham gia ký xác nhận. Công việc ẩn khuất như móng, cốt thép cần được nghiệm thu trước khi che lấp.
Một thói quen tốt là chụp ảnh có ngày giờ cho mỗi bước ẩn khuất rồi đính kèm vào biên bản. Khi cần kiểm tra lại, bạn có thêm căn cứ mà không phải đục phá công trình. Hồ sơ này cũng cần phối hợp với chỉ huy trưởng công trường của nhà thầu để đồng bộ.
Thói quen làm việc của người giám sát cẩn thận
Giám sát tốt không nằm ở việc có mặt nhiều giờ trên công trường. Cái chính là kiểm tra đúng lúc, đúng chỗ và ghi lại đầy đủ những gì đã thấy.
- Đọc kỹ bản vẽ và chỉ dẫn kỹ thuật của hạng mục trước khi nhà thầu triển khai, không đợi tới lúc nghiệm thu mới mở ra xem.
- Thống nhất từ đầu với nhà thầu những điểm dừng kiểm tra bắt buộc, như trước khi đổ bê tông hay trước khi lấp đất.
- Ghi nhật ký ngay trong ngày, mô tả cụ thể vị trí, sai sót và yêu cầu khắc phục; tránh ghi chung chung như “đạt yêu cầu”.
- Chụp ảnh có thời gian ở các bước quan trọng để làm bằng chứng khi có tranh chấp về khối lượng hay chất lượng.
- Theo dõi việc khắc phục tới cùng, chỉ ký nghiệm thu khi lỗi đã được sửa xong.
Những thói quen này giúp hồ sơ giám sát chặt chẽ hơn. Chúng cũng bảo vệ chính người giám sát khi công trình gặp sự cố.
Trách nhiệm khi xảy ra sự cố
Khi sự cố xảy ra, giám sát có trách nhiệm yêu cầu dừng thi công, báo cáo chủ đầu tư và cơ quan quản lý theo quy định. Họ cũng tham gia xác định nguyên nhân và ghi nhận trong hồ sơ.
Giám sát phải chịu trách nhiệm về phần công việc của mình nếu nghiệm thu sai, bỏ qua sai phạm hoặc xác nhận khối lượng không đúng. Mức độ trách nhiệm tuỳ theo hợp đồng và quy định pháp luật, và có thể từ xử lý hành chính đến trách nhiệm hình sự khi gây hậu quả nghiêm trọng.
Vì vậy, giám sát nên làm việc thận trọng, ghi chép đầy đủ và không ký xác nhận những điều chưa kiểm tra. Về an toàn, mời bạn đọc thêm bài an toàn lao động trên công trường. Mọi quy định cần đối chiếu văn bản hiện hành.
